Beroepsziekten.nl

Tonerziekte (Tonerkrankheit) is een aandoening die door blootstelling aan tonerstof kan ontstaan; het is een allergische reactie van luchtwegen of huid op bestanddelen van toner. Ook kunnen door tonerstof geïrriteerde luchtwegen en tranende ogen worden veroorzaakt. Het is (nog) onduidelijk of er ook andere gezondheidseffecten toe moeten worden gerekend. Over de omvang van de problematiek valt vooralsnog weinig te zeggen.  

De mogelijke effecten van tonerstof op de gezondheid zijn extra in de belangstelling gekomen door een Radar-uitzending (Tros) op 26 september 2005. Hierin kwam professor Michael Braungart van het Hamburger Umweltinstitut e.V (www.hamburger-umweltinst.org) aan het woord. Deze waarschuwt tegen tonerstof 'de fijne stoffen zijn veel erger dan het roken'; ook wijst hij op kankerverwekkende eigenschappen en effecten op het nageslacht.  

Wat is er bekend uit de wetenschappelijke literatuur?

In de internationale literatuur zijn enkele case-reports verschenen over allergisch beroepsastma en contacteczeem tegen bestanddelen van toner. In Duitsland zijn drie gevallen van beroepsastma officieel erkend als beroepsziekte na onderzoek met inhalatieprovocatietesten.

Door de NIOSH (National Institute for Occupational Safety and Health - USA) en de Duitse BIA (Berufsgenossenschaftliches Institut für Arbeitsschutz) is veel onderzoek op dit terrein verricht. Een groot probleem bij de inschatting van de gezondheidsproblemen is dat de samenstelling van de tonerstof niet altijd duidelijk is; het kan allerlei bestanddelen bevatten, die weer variëren per fabrikant en type. Zo is bijvoorbeeld weinig bekend over de fijnstofdeeltjes in de toner.

Niettemin lijken de door de Duitse prof Braungart beweerde kankerverwekkende eigenschappen niet realistisch. Via een search in Pubmed werden geen artikelen van prof. Michael Braungart gevonden. Braungart is chemicus en heeft vooral milieustudies gepubliceerd, onder meer over 'Environmental benchmarking' en 'The danger of chemicals for children'. 

Zijn er gevallen van Tonerziekte gemeld aan het NCvB?

Wij hebben de afgelopen jaren 4 meldingen gekregen:

1. Een magazijnmedewerker kreeg bronchitis terwijl hij werkzaam was bij een reproductiebedrijf;
2. Een werknemer bij de recycling van printercartridges kreeg een beroepsgebonden astma;
3. Een monteur van kopieermachines kreeg een verergering van zijn huideczeem door contact met tonerstof;
4. Een offsetdrukker had een allergie waarbij als tweede mogelijke oorzaak aan tonerstof werd gedacht.

Bij welke arbeidsomstandigheden kan de Tonerziekte optreden?

Uit de case-studies en de meldingen aan het NCvB blijkt dat de effecten vooral gezien worden in situaties met forse blootstelling aan tonersof, zoals bij het recyclen van printercartridges, bij monteurswerk aan printers en kopieermachines en bij 'heavy users' van printers en kopieermachines.

Conclusie en advies:

Bij blootstelling aan tonerstof kunnen irritaties van de bovenste luchtwegen en allergische reacties optreden. Deze effecten zijn zeldzaam en komen vooral voor bij mensen die een hoge blootstelling aan tonerstof hebben gehad.

Naar de risico's van fijn stof in toner is nader onderzoek nodig.

Bij voorkeur dienen printers, faxen en kopieerapparaten in een aparte goed geventileerde ruimte geplaatst te worden.