Beroepsziekten.nl

Nadere informatie over de bedrijfsgezondheidskundige aspecten van de ziekenhuisbacterie Clostridium difficile.

In een ziekenhuis te Harderwijk zijn de afgelopen drie maanden twee mensen overleden aan een variant van de Clostridium difficile, die mogelijk verwant is aan een stam uit Canada.

Deze  bacterie is de meest (25%) voorkomende oorzaak van diarree bij antibioticagebruik. De door de bacterie veroorzaakte diarree wordt in het Engels afgekort tot CDAD (Clostridium Difficile Associated Diarrhea ). Het ziektebeeld wordt ook wel pseudomembraneuze colitis genoemd. (PMC).

De bacterie produceert twee toxines ( A en B) die ernstige diaree kunnen veroorzaken. Vooral ouderen ( > 65 jaar), gebruikers van immunosuppressiva, mensen met een leucocytose of een  nierinsufficiëntie behoren tot de riscolopers en kunnen aan de ziekte overlijden. In de loop der jaren lijkt de bacterie steeds agressiever te zijn geworden; in het begin van de jaren negentig stierf 4,7% van de patienten aan de ziekte en nu is dat (in Canada) gestegen tot 13,8%.

De bacterie wordt uitgescheiden met de ontlasting (en ook braaksel) en kan via de handen direct en via besmette oppervlakken indirect verspreid worden. Er zijn enkele gevallen bekend van verpleegkundigen en één van een laboratoriummedewerker die de ziekte opliepen zonder antibioticagebruik. Het kan dus ook voorkomen als een beroepsziekte.

Daarnaast kunnen werknemers in de gezondheidszorg ook risicovormers zijn. Er bestaan symptoomloze dragers: 2-4%  van de gezonde mensen heeft de bacterie bij zich zonder ziek te zijn. De meeste vormen geen toxines en zijn dus niet pathogeen. Ook 40 tot 80 procent van de zuigelingen is drager: zij worden waarschijnlijk niet ziek omdat ze nog geen receptoren voor het toxine hebben en beschermd worden door antistoffen van de moeder.

De bacterie is een sporenvormer waarvan de sporen maandenlang besmettelijk blijven.

Preventie bestaat voornamelijk uit een goede handhygiëne en een zo beperkt mogelijk antibiotica gebruik.

Ook hier wordt weer duidelijk hoe zeer, waar het om infectieziekten gaat, bedrijfsgezondheidszorg en volksgezondheidszorg met elkaar verbonden zijn. Tevens er weer een reden bijgekomen de technische toilethygiëne sterk te verbeteren. Het is nog steeds bijna ondoenlijk met onbesmette handen uit de hedendaagse westerse toilet te komen.

Literatuur : Pépin J, Valiquette L, Al;ary ME, et al. Clostridium difficile-associated diarrhea in a region of Quebec from 1991 to 2003: a changing pattern of disease severity. CMAJ 2004;171 (5): 466-72