Beroepsziekten.nl

Werknemers in zwembaden hebben meer dan gemiddeld last van de luchtwegen maar er zijn nog onvoldoende aanwijzingen dat zwembadlucht astma veroorzaakt. Dat is de voornaamste conclusie van een onderzoek dat door IRAS in opdracht van het ministerie van SZW is uitgevoerd. Aanleiding voor het onderzoek was een alert in het Signaleringsrapport Beroepsziekten 2003, waarin aandacht werd gevraagd voor luchtwegproblematiek bij zwembadpersoneel op basis van recente publicaties van gevallen van beroepsastma en meldingen door bedrijfsartsen bij het NCvB.

 IRAS heeft in haar onderzoek uitgebreid literatuuronderzoek gedaan, een nadere evaluatie van deze meldingen verricht, een vragenlijst onderzoek bij zwembadpersoneel uitgevoerd en luchtconcentraties van chlooramines in een zestal zwembaden bepaald.

Uit een nadere beoordeling van de meldingen bij het NCvB bleek dat er onvoldoende onderbouwing was voor het stellen van de diagnose beroepsastma. Het merendeel van de meldingen had overigens betrekking op klachten van de neus, keel en stembanden.

Zwembadmedewerkers hadden vergeleken met een steekproef van de Nederlandse bevolking 1.4 tot 7 maal vaker luchtwegklachten. Ze  vaker medicijnen tegen astma. Luchtwegklachten werden vaker gerapporteerd wanneer men aangaf last te hebben van een aantal kenmerken van de werkomgeving zoals de temperatuur, luchtvochtigheid en de aanwezigheid van irriterende stoffen (chloor) in de lucht. Klachten over de werkomgeving bleken echter niet geassocieerd te zijn met gemeten chlooramine niveaus, maar het aantal waarnemingen was te klein voor een goede analyse.

Bij 50% van de luchtmetingen werd de comfortwaarde van chlooramine overschreden. De gemeten waarden waren hoger naarmate er meer bezoekers in het zwembad waren en het gehalte aan vrij chloor in het water hoger was.

De onderzoekers achten het minder waarschijnlijk dat bij zwembadmedewerkers door blootstelling aan chlooramines astma ontstaat, maar wel dat bij hen reeds bestaande luchtwegklachten hierdoor verergeren. Zij achten de bevindingen uit het onderzoek voldoende aanleiding voor nadere bezinning op maatregelen die de chlooramine concentraties in de zwembaden terugdringen. Daarbij zal ook gekeken moeten worden naar alternatieven voor het gebruik van chloor.

Regelmatige terugkerende blootstelling aan chloor(verbindingen) wordt bij medewerkers van papierfabrieken en schoonmakers gezien als oorzaak van ook bij hen vaker optredende verschijnselen van astma. Er mag dan nog onvoldoende bewijs zijn voor het hanteren van de term zwembadastma als een nieuwe vorm van beroepsastma, de verhoogde prevalentie van luchtwegklachten bij zwembadpersoneel doet vermoeden dat blootstelling aan chloor(verbindingen) ook bij hen verantwoordelijk zou kunnen zijn voor een verhoogd risico op arbeidsgerelateerd astma.

Hoewel Staatssecretaris van Hoof in een persbericht naar aanleiding van het IRAS onderzoek stelt dat het onderzoek de onrust kan wegnemen bij mensen die zich zorgen maken over het optreden van beroepsastma door het werken bij zwembaden, is het gevonden verhoogde risico op arbeidsgerelateerd astma zorgelijk. De bevindingen van het IRAS onderzoek moeten daarom vooral gezien worden als een aansporing voor het zoeken naar effectieve preventieve maatregelen om deze werkgebonden klachten zoveel mogelijk te voorkomen. 

Jacobs J et al. Invloed van luchtkwaliteit op het voorkomen van klachten bij personeel van zwembaden. Een onderzoek in opdracht van het Min. van SZW. NKAL/IRAS Universiteit Utrecht 2006

(13-2) SZW: Badmeester krijgt geen astma door chloorlucht