Campylobacteriosis

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • Campylobacteriose is de verzamelnaam voor ziektes veroorzaakt door (gramnegatieve) bacteriën van het geslacht Campylobacter. De naam Campylobacter komt uit het Grieks, waarbij ‘campylo’, gebogen betekent en 'bacter' staat voor staaf.
  • De Campylobacter bacterie is een van vaakst voorkomende veroorzakers van diarree. Daarnaast zijn er een aantal Campylobacter soorten die ziekten van het tandvlees kunnen veroorzaken.
  • Niet elke besmetting geeft ook klachten, maar als die wel optreden gaat het om: diarree, buikpijn, krampen, malaise, koorts, misselijkheid en braken. In zeldzame gevallen kan bloedvergiftiging (sepsis) optreden, die soms dodelijk kan zijn.
  • Na een infectie met Campylobacter heeft circa 20% van de geinfecteerde mensen last van gewrichtsklachten. Deze klachten herstellen goed.
  • Ook kan (bij 1:5000 besmette mensen) een ernstige aandoening van het zenuwstelsel optreden, die leidt tot verlamming van alle ledematen (Syndroom van Guillain-Barré).
  • Maag-darmklachten door Campylobacter worden behandeld door het vocht en mineralenverlies tegen te gaan. Bij van tevoren gezonde patiënten zijn antibiotica niet nodig omdat er nauwelijks invloed is op de duur van de klachten en verschijnselen.
  • Na besmetting blijft de patiënt zonder antibiotica behandeling nog twee tot zeven weken bacteriën uitscheiden.

Oorzaken

  • Campylobacteriose wordt veroorzaakt door besmetting met Campylobacter bacteriën (C. jejuni en C. coli) in besmet voedsel of water.
  • Mensen worden ziek door het eten van besmet voedsel of het drinken van besmet water of door direct contact met (ontlasting van) besmette dieren (kippen, runderen, varkens, schapen, vogels en huisdieren).
  • Bij onvoldoende hygiëne in de keuken kan besmetting optreden van andere levensmiddelen. Risicovol zijn levensmiddelen die rauw worden gegeten.
  • Directe overdracht van mens op mens speelt slechts een beperkte rol.
  • De kans op een infectie met Campylobacter jejuni is verhoogd bij kinderen van één tot vier jaar.
  • De volgende handelingen vormen een risico voor besmetting met Campylobacter:
    • hanteren en eten van kip en kipproducten, ander rauw vlees en vlees van de barbecue

    • drinken van ongepasteuriseerde melk
    • binnen krijgen van besmet oppervlaktewater bij zwemmen/spelen
    • reizen naar landen met een relatief slechte hygiëne
    • direct contact met dieren (voornamelijk pluimvee en jonge honden en katten)
  • De ziekte kan ernstig verlopen bij mensen met andere ziekten, zoals suikerziekte, kanker, HIV/Aids, aangeboren afweerstoornissen. Ook bij ouderen (boven 70 jaar) en baby’s (jonger dan 3 maanden) kan Campylobacteriose ernstig verlopen.
  • Het is onbekend is in hoeverre Campylobacteriose voorkomt als beroepsziekte. In theorie kan iedere werknemer die met besmet water, voedsel of dieren omgaat, besmet worden.

Diagnostiek

  • Laboratoriumonderzoek van bloed, ontlasting of andere lichaamsvloeistoffen.
  • Kweken van de bacterie in ontlasting of bloed stelt de diagnose definitief.

Vóórkomen

  • Het is een van de meest voorkomende bacteriële oorzaken van diarree in ons land (vooral bij kinderen en reizigers).
  • Het jaarlijkse aantal gevallen van maag-darmklachten door Campylobacter in Nederland wordt geschat op 80.000; waarvan 18.000 patiënten hun huisarts bezoeken. Geschat wordt dat jaarlijks meer dan 600 mensen wegens een infectie met Campylobacter in een ziekenhuis worden opgenomen. Jaarlijks overlijden 30, vooral oudere, patiënten aan de ziekte.
  • In Nederland is sprake van een piek in de zomermaanden.

Preventie

  • Er is geen vaccin tegen Campylobacteriose.
  • Normale hygiënische maatregelen, waaronder handen wassen na contact met huisdieren (jonge honden, katten) en dieren op de kinderboerderij.
  • Goed verhitten van of vermijden van levensmiddelen met een relatief hoge kans op besmetting door zoals kip, ongepasteuriseerde melk, rauw/halfgaar vlees, vlees van de barbecue.
  • Voorlichting over en toepassing van hygiënische procedures in de voedselbewerking en voedselbereiding (onder ander in de levensmiddelen- of horecasector).
  • Voorlichting over hygiëne aan reizigers.
  • Werknemers in de levensmiddelensector of gezondheidszorg moeten, zolang ze klachten en verschijnselen hebben, worden uitgesloten van werk dat een risico vormt voor overdracht van Campylobacter. In uitzonderingsgevallen (bijvoorbeeld personen die werken op een intensive care afdeling, op een ouderen- of neonatenafdeling of werkzaam zijn in de grootschalige industriële productie van levensmiddelen) kan de bedrijfsarts besluiten tot aanvullende maatregelen.
  • Campylobacteriose is als acute voedselvergiftiging of voedselinfectie een meldingsplichtige ziekte als de patiënt werkzaam is in de levensmiddelen- of horecasector of in de gezondheidszorg.
  • Bij een diarree-uitbraak in een gezondheidszorginstelling moet de GGD worden ingeschakeld.

Meer informatie