Champignon

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • Bij de Champignon zijn er klachten van benauwdheid, druk op de borst, hoesten en algeheel onwel bevinden met spierpijn, rillingen, hoofdpijn, keelpijn, moeheid en koorts.
  • Deze klachten zijn het gevolg van een allergische reactie (EAA) of een toxische reactie (ODTS) in de longblaasjes (alveoli), kleinste luchtwegen (distale bronchioli) en het longweefsel.
  • De klachten treden op 4 tot 8 uur na een hoge blootstelling aan organisch stof dat schimmels, endotoxinen en/of mycotoxinen (thermofiele actinomyceten) bevat en houden 24-48 uur aan.
  • De klachten zijn het meest opvallend na de eerste werkdag van een werkweek. Wanneer ze het gevolg zijn van een toxische reactie, dan treedt bij voortzetting van de blootstelling gewenning op. Die gewenning is echter na een vrij weekeind weer verdwenen. De gewenning treedt niet op wanneer de klachten het gevolg zijn van een allergische reactie.
  • Als er sprake is van ODTS dan worden ook na herhaalde episoden geen tekenen van blijvende longschade gezien. Maar aanhoudende (chronische) blootstelling aan organisch stof met endotoxinen kan wel leiden tot een sluipende vernauwing van de luchtwegen (chronische luchtwegobstructie).
  • Als er sprake is van EAA dan kunnen zich wel blijvende veranderingen voordoen in het longweefsel met bindweefselvorming (longfibrose) die de longfunctie beperkt.

Oorzaken

  • De Champignon ontstaat door blootstelling aan schimmels uit champignoncompost. Tegen de schimmel(bestanddelen) kan zich een bepaald type allergie ontwikkelen waardoor een EAA ontstaat. Blootstelling aan uit schimmels afkomstige mycotoxinen en in de compost aanwezig endotoxinen afkomstig van (gramnegatieve) bacteriën veroorzaakt de toxische (ODTS) reactie.
  • Bij de teelt van champignons en andere paddestoelen kan zich ook een allergie voor de sporen van de paddestoelen ontwikkelen, wat een astmatische reactie kan veroorzaken.
  • EAA komt vaker voor bij mensen die niet roken. Als rokers de ziekte krijgen, verloopt die vaak wel ernstiger.
  • Er zijn geen aanwijzingen voor kenmerken die iemand een verhoogde gevoeligheid voor het krijgen van ODTS geven.

Diagnostiek

  • De diagnose wordt gesteld op grond van de het typische klachtenpatroon, aangevuld met lichamelijk onderzoek, longfunctieonderzoek en bloedonderzoek.
  • Bij lichamelijk onderzoek zijn in de longen soms krakende, knisperende geluiden te horen (crepiterende rhonchi) maar geen piepen.
  • Stijging van het aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) en lichaamstemperatuur (koorts) na de blootstelling. Bij EAA gaat dit gepaard met een slechter functioneren van de longen, bij ODTS is dit bij en na blootstelling meestal niet het geval.
  • Met behulp van de bepaling van specifieke afweerstoffen in het bloed (allergologisch onderzoek) kan men een duidelijke aanwijzing over de oorzaak krijgen. De aanwezigheid van deze specifieke afweerstoffen bewijst echter niet met zekerheid dat sprake is van EAA.
  • Werkplekbeoordeling: micro-organismen kunnen worden aangetoond met luchtmetingen waarbij men het aantal levensvatbare bacteriekolonies telt. Maar ook het aantonen van veranderingen in het niveau van de specifieke afweerstoffen in het bloed van blootgestelde werknemers kan gebruikt worden als maat voor veranderingen in de mate van blootstelling.

Vóórkomen

  • De Champignon wordt weinig als beroepsziekte gemeld. Bij gericht onderzoek onder eigenaars /kwekers en medewerkers bleek de aandoening bij meer dan 5% van de mensen voor te kunnen komen.

Preventie

  • Streven naar beperking van de blootstelling, bij voorkeur door bronaanpak, bijvoorbeeld door aanpassingen van de teelttechniek, met technische aanpassingen, goede afzuiging en eventueel (bij kortdurende blootstelling) door adembescherming (half- of volgelaatsmasker met filter; airstream-helm).
  • Preventief Medisch Onderzoek (PMO) kan een bijdrage leveren aan vroege opsporing.
  • De bedrijfsarts doet er goed aan om voor deze aanpak te overleggen met een klinisch arbeidsgeneeskundig centrum (NKAL, NCvB, ACAG).

Meer informatie