Longkanker door dieseluitlaatgassen

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • Longkanker is een woekering van cellen in de longen en de luchtpijp. Er zijn 2 typen longkanker: het kleincellige type en het niet-kleincellige type
  • Ongeveer 80% van de mensen met longkanker heeft het niet-kleincellige type.
  • Belangrijke klachten en verschijnselen bij longkanker zijn hoesten (soms ook verandering in het hoesten of een hardnekkige prikkelhoest), het opgeven van een spoortje bloed in het slijm, kortademigheid en pijn in de borst.
  • Andere belangrijke klachten zijn:
    • vaak terugkerende longontsteking
    • aanhoudende heesheid
    • een zeurende pijn in de borststreek, de rug, of in het gebied van de schouders
  • Ook is er vaak sprake van algemene klachten zoals vermoeidheid en gewichtverlies.
  • Dieseluitlaatgassen kunnen ook andere gezondheidsklachten gegeven. Zo kunnen de slijmvliezen, ogen en luchtwegen geïrriteerd raken en kan hoofdpijn optreden. Deze klachten verdwijnen weer als er schone lucht is ingeademd. Dieseluitlaatgassen hebben ook invloed hebben op de weerstand tegen infecties.
  • De gezondheidsklachten zijn te verdelen in plotselinge (acute) irritatie van ogen, neus en keel, hoofdpijn, hoesten en benauwdheid en sluipend optredende (chronische) longaandoeningen waaronder bronchitis, astma en longkanker. Ook kunnen dieseluitlaatgassen invloed hebben op het hart.

Oorzaak

  • Het gevaar van dieseluitlaatgassen zit in de vele kleine roetdeeltjes die longirriterende en kankerverwekkende stoffen bevatten. Dieselrook bevat circa 480 verschillende chemische stoffen waarvan er minstens 40 een schadelijke werking op de longen uitoefenen, zoals stikstofoxiden, formaldehyde, benzeen en zwaveloxide.
  • Dieseluitlaatgassen staan op de lijst van kankerverwekkende stoffen en processen. In de uitlaatgassen zitten in de vaste deeltjes (roet) de kankerverwekkende stoffen, de zogenaamde Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen (PAK’s). Het roet en dus de PAK’s ontstaan door onvolledige verbranding van de brandstof en motorolie.
  • PAK’s is de verzamelnaam voor de verschillende polycyclische aromatische koolwaterstoffen in de lucht. Dieseluitlaatgassen bevatten een mengsel van verschillende PAK’s.
  • Een sterk kankerverwekkende PAK’s-verbinding is benzo(a)pyreen (BaP) en deze stof wordt gebruikt als gidsstof of blootstellingsmaat voor alle PAK’s bij het vaststellen van normen voor blootstelling.
  • PAK’s kunnen bijdragen aan het ontstaan van longkanker. Uit onderzoek is gebleken dat beroepsgroepen die veel aan dieseluitlaatgassen worden blootgesteld een hogere kans hebben op het krijgen van longkanker. Denk daarbij aan werknemers die in de buurt van draaiende dieselmotoren moeten werken. Dit is vooral een probleem in besloten ruimten omdat de uitlaatgassen er niet of moeilijk kunnen worden afgevoerd.
  • Dieselroetdeeltjes worden momenteel beschouwd als de meest luchtvervuilende bestanddelen die in de buitenlucht aanwezig zijn.

Diagnostiek

  • Om de diagnose longkanker te stellen is onderzoek door een medische specialist (longarts of oncoloog) nodig. Deze zal de diagnose stellen met behulp van röntgenfoto’s, computertomogram (CT-scan), PET-scintigrafie (PET-scan), een bronchoscopie (kijken in de longen), punctie (wegnemen van vocht en weefsel).
  • Soms is een operatie nodig om de diagnose te stellen.
  • Voor dieseluitlaatgassen is werkplekbeoordeling nodig met zo mogelijk meting van PAK’s in de inademingslucht. Ook bestaat de mogelijkheid tot biomonitoring: 1-hydroxypyreen (een afbraakproduct van benz(a)pyreen) bepaling in de urine geeft een goed beeld van de interne blootstelling.

Vóórkomen

  • In Nederland wordt elk jaar bij ongeveer 9.000 mensen longkanker vastgesteld. Het is de meest voorkomende soort kanker bij mannen. De laatste jaren daalt het aantal mannen met longkanker licht. Hier staat tegenover dat het aantal vrouwen met longkanker duidelijk toeneemt.
  • Roken is de belangrijkste oorzaak van longkanker. Geschat wordt dat 8% van de longkanker bij mannen en 3% van de longkanker bij vrouwen door stoffen in het werk zijn veroorzaakt. Naast PAK’s gaat het om asbest, kwartshoudend stof, nikkel en chroom als werkgebonden oorzaken van longkanker
  • Overal waar dieselmotoren gebruikt worden (onder andere van vrachtwagens, treinen, bussen, heftrucks, personenauto’s, wegenbouwmaterieel, hei-installaties, torenkranen en ander hijsmaterieel, grondverzetmachines, bobcats, shovels, compressoren en aggregaten, schepen, boten, etc.).
  • Werknemers in de buurt van draaiende dieselmotoren en langskomend verkeer kunnen daarvan de uitlaatgassen inademen.
  • Beroepen waarbij deze blootstelling voorkomt zijn chauffeurs, machinisten, laders, lossers, heftruckchauffeurs, expeditiepersoneel, beroepen in de bouw en wegenbouw.

Preventie

  • Gebruik materieel, machines en apparatuur met dieselmotoren alleen als het echt nodig is.
  • De ingrijpendste en beste maatregel is het vervangen van dieselmotoren door bijvoorbeeld elektromotoren of LPG-motoren. Als het vermogen niet al te groot hoeft te zijn, kan de dieselmotor vaak worden vervangen door een benzine of LPG-motor.
  • Gebruik andere brandstoffen: benzine, LPG of speciale schone dieselbrandstoffen.
  • Hoge uitlaatpijpen, uitlaat verlengen naar boven (verdunning in de lucht).
  • Gebruik bij dieselmotoren katalysatoren, filters en wassers.
  • Zorg voor regelmatig motoronderhoud en afstellen volgens schema.
  • Zorg voor voldoende ruimteventilatie en plaatselijke afzuiging in werkruimtes.
  • Bronafzuiging bij stationaire bronnen (pompen, aggregaten, compressoren) en door afzuiging in de garage bij onderhoud.
  • In besloten ruimten de concentratie van uitlaatgassen verminderen door afzuiging en/of geforceerde ventilatie met toevoer van verse lucht.
  • Motoren zo weinig mogelijk stationair laten draaien. Denk aan een startstop automaat voor rijdend materieel.
  • Zet compressoren en aggregaten zo ver mogelijk van de werkplekken vandaan. Zet ze uit als er niet mee wordt gewerkt.
  • Chauffeurs en machinisten in hun cabine af schermen met een dichte cabine met overdruk en combifilter (stof-/koolfilter).
  • Blootstelling vermijden, speciaal als er al klachten optreden. Blijf uit de buurt van dieselmotoren.
  • Vergroot de afstand tot de bron, gedragregels.
  • Als technische maatregelen onvoldoende zijn, werknemers die in de omgeving van dieselmotoren moet werken voorzien van ademhalingsbescherming (Volgelaatsmasker met P3-filter).

Meer informatie

Informatie over dieselrook per sector: