Neuskanker door houtstof

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • Bij neuskanker gaat het om langzaam groeiende tumoren (adenocarcinoom) van de binnenzijde van de neus of de neusbijholtes. Omdat dergelijke kleine tumoren van de neusbijholten vaak geen klachten of verschijnselen geven, wordt de diagnose vaak laat gesteld. Soms bestaat dan doorgroei van de tumor in de oogkas of de schedelbasis, waardoor een operatie niet goed meer mogelijk is.
  • Door houtstof kunnen ook andere gezondheidseffecten optreden, zoals directe irritatie of allergie van de huid, neus, ogen en longen door bepaalde houtsoorten zoals Ebonie, Iroko, Mansonia, Red cedar, Sequoia en Satijnhout.

Oorzaak

  • Neuskanker kan het gevolg zijn van langdurige blootstelling aan hardhoutstof.
  • Hardhoutstof is voor mensen kankerverwekkend: inademing kan leiden tot het optreden van kanker van de neus en de neusbijholten. Voor stof van zachthout is het verband minder duidelijk, vooral omdat bij epidemiologisch onderzoek bij houtbewerkers vaak sprake is van een gemengde blootstelling aan zowel hardhout als zachthout.
  • De minimale blootstellingsduur wordt geschat of tien jaar. De minimale tijd tussen blootstelling en het optreden van neuskanker wordt geschat op twintig jaar.
  • Blootstelling aan houtstof komt voor bij het hanteren, behandelen en bewerken van hout (schuren, zagen, malen, versnipperen, schaven etc.) in de meubelindustrie, houthandel, timmerwerkplaatsen / fabrieken en op bouwplaatsen.
  • De hoeveelheid stof die vrijkomt, is afhankelijk van het materiaal waarmee de werknemers werken. Zo komt bij plaatmateriaal zoals MDF meer stof vrij dan bij multiplex of massief hout. Ook het soort gereedschap draagt bij aan het vormen van meer of minder houtstof. Bij werk met een schuurmachine of cirkelzaag komt bijvoorbeeld meer stof vrij dan bij werk met een decoupeerzaag.

Diagnostiek

  • De diagnose wordt gesteld door inspectie van de neus en beeldvormend onderzoek zoals CT of MRI-scan.
  • Om de blootstelling aan houtstof in te schatten moet nauwkeurig nagevraagd worden welke werkzaamheden iemand heeft verricht, nu en in het verleden. Dit wordt zo mogelijk aangevuld met arbeidshygiënisch onderzoek (metingen op de werkplek).
  • Om te bepalen of er sprake is van een beroepsziekte kan de bedrijfsarts gebruik maken van de NCvB registratierichtlijn: Kanker van neus of bijholten; G012 ‘Longafwijkingen door houtstof, inclusief door houtstof veroorzaakte kanker van de bovenste luchtwegen’.

Vóórkomen

  • Tumoren van de binnenkant van de neus of de neusbijholtes zijn zeldzaam: minder dan 100 gevallen per jaar in Nederland. Bij naar schatting 30 procent hiervan is sprake van een beroepsziekte door houtstof.
  • Risicoberoepen zijn machinaal houtbewerker, interieur/mallenbouwer, medewerker afmontage en productiepersoneel in de houthandel, meubelindustrie en timmerfabrieken, timmerman in de bouw.

Preventie

  • Bescherm werknemers tegen houtstof (verplicht) volgens de arbeidshygiënische strategie (in volgorde bekijken of het mogelijk is de bron weg te nemen, stof af te zuigen, de werknemer af te schermen, organisatorische maatregelen te nemen of persoonlijke beschermingmiddelen te gebruiken).
  • Vervang klein handgereedschap dat (te) veel houtstof produceert en machines die (te) veel houtstof produceren in overeenstemming met de afspraken in de sector.
  • Kies (hout)materiaal dat zo weinig mogelijk stof veroorzaakt.
  • Kies een werkmethode die minder stof verspreidt.
  • Kies gereedschap met goede afzuiging.
  • Zorg voor ventilatie op de werkplek.
  • Zorg voor afzuiginstallaties die automatisch in werking worden gesteld als de machines gaan draaien.
  • Maak de werkplek regelmatig schoon. Gebruik voor het verwijderen van houtstof een industriestofzuiger en géén perslucht.
  • Beperk het aantal werknemers dat wordt blootgesteld aan stof.
  • Zorg voor onderhoud afzuiginstallaties en gereedschap.
  • Geef voorlichting en instructie over houtstof en de preventieve maatregelen.
  • Als bovenstaande maatregelen onvoldoende resultaat leveren dan persoonlijke beschermingsmiddelen verstrekken.
  • Gebruik ademhalingsbescherming (masker met P2-filter) bij stoffige werkzaamheden, opruimen of schoonmaakwerk. Dit biedt voldoende bescherming bij niet al te hoge stofconcentraties en bij stoffige activiteiten van korte duur.
  • Voor de blootstelling aan houtstof geldt een MAC-waarde (Maximale Aanvaarde Concentratie) van 2 mg/m3 , gemeten over een achturige werkdag.

Meer informatie