Parkinsonisme

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • We spreken van parkinsonisme als mensen klachten en verschijnselen hebben die ook voorkomen bij de ziekte van Parkinson.
  • Deze klachten en verschijnselen kunnen voorkomen bij beschadiging van dezelfde hersengebieden die bij de ziekte van Parkinson betrokken zijn, maar die een andere oorzaak hebben, zoals een slechte doorbloeding van de hersenen, gebruik van bepaalde medicijnen of blootstelling aan giftige stoffen in de leef- of werkomgeving.
  • Meestal worden de volgende symptomen gezien:
    • stijfheid bij beweging
    • beven, vooral in rust
    • langzamer beginnen met bewegen en minder bewegen. Dit kan leiden tot een verminderde gezichtsuitdrukking (maskergelaat), zachtere en monotone spraak, schuifelend looppatroon met minder meebewegen van de armen, startproblemen (moeite met opstaan uit stoel), kleiner handschrift, moeite met fijne vingerbewegingen
    • door een verlies van houdingsreflexen is er vaak een slechter evenwicht (balans) en coördinatie
  • Bijkomende klachten en verschijnselen zijn: depressie, emotionele onevenwichtigheid (labiliteit), geheugen- en slaapproblemen, problemen met plassen en ontlasting, moeite met kauwen en slikken, lage bloeddruk bij opstaan.
  • Zowel mannen als vrouwen kunnen de Ziekte van Parkinson krijgen.
  • Hoewel de ziekte op elke leeftijd kan beginnen, ervaren de meeste mensen de eerste klachten en verschijnselen na het vijftigste levensjaar. Sommige mensen hebben een genetische aanleg voor de ziekte.
  • Niet iedereen met de Ziekte van Parkinson vertoont dezelfde klachten en verschijnselen en ook treden deze niet in een vaste volgorde op. In het begin van de ziekte zijn de klachten en verschijnselen vaak aan een kant van het lichaam duidelijker dan aan de andere kant.
  • De snelheid waarmee de ziekte verergert varieert behoorlijk tussen verschillende patiënten. Vaak duurt het wel 10 jaar voordat de klachten en verschijnselen zo erg zijn dat ze problemen opleveren in het dagelijkse leven. Met medicijnen kan dit vaak worden uitgesteld.
  • Voor patiënten zijn vooral de klachten door het langzamer bewegen frustrerend. Hierdoor hebben patiënten moeite met aankleden, bestek hanteren, omdraaien in bed, in/uitstappen van de auto.
  • Vaak krijgt de patiënt een wat voorovergebogen houding met gebogen ellebogen en loopt met kleine pasjes. Deze houding draagt ook weer bij tot een verminderd evenwicht.
  • De beste therapie is waarschijnlijk een combinatie van lichaamsbeweging (oefeningen, soms fysiotherapie), gezonde voeding en medicijnen. Steun en informatie via medepatiënten via de Parkinson patiënten vereniging kan veel betekenen.

Oorzaak

  • De Ziekte van Parkinson wordt veroorzaakt door een afsterven van zenuwcellen in een diep in de hersenen gelegen gebied, de zogenaamde substantia nigra. In deze substantia nigra wordt normaal de chemische stof dopamine geproduceerd.
  • Dopamine is een boodschapperstof (neurotransmitter) die noodzakelijk is voor het goed functioneren van de verbinding van de hersenen, via ruggenmerg en zenuwen met de spieren. Waarom deze dopamine producerende cellen bij de Ziekte van Parkinson afsterven is nog onbekend.
  • Parkinsonisme kan behalve door de ziekte van Parkinson, ook veroorzaakt worden door een slechte doorbloeding van de hersenen, gebruik van bepaalde medicijnen of blootstelling aan giftige stoffen in de leef- of werkomgeving.
  • In verschillende onderzoeken is gevonden dat parkinsonisme (wat) meer voorkomt bij mensen die blootgesteld zijn aan chemische stoffen zoals organische oplosmiddelen, cyanide, mangaan, koolmonoxide, koolstofdisulfide en bestrijdingsmiddelen, zoals disulfiram en organofosfaatverbindingen.
  • De kans dat er een oorzaak in het werk bestaat, is groter als de ziekte bij relatief jeugdige personen ontstaat.

Diagnostiek

  • De diagnose van de ziekte van Parkinson wordt gesteld op basis van het klinische beeld. Dat wil zeggen dat de neuroloog de diagnose stelt door te vragen naar klachten en verschijnselen en door lichamelijk onderzoek.
  • Om andere oorzaken uit te sluiten wordt vaak extra onderzoek gedaan, bijvoorbeeld een hersenscan. Dit kan van belang zijn voor de behandeling omdat parkinsonisme door herseninfarcten niet reageert op medicijnen en de Ziekte van Parkinson wel.

Vóórkomen

  • Het is niet bekend hoe vaak parkinsonisme door werk met chemische stoffen die giftig zijn voor het zenuwstelsel, in Nederland voorkomt.

Preventie

  • Voorkomen van blootstelling aan risicovolle stoffen door zorgvuldig werken en voorlichting.
  • Goede bescherming van huid en ademhaling.

Meer informatie