Schistosomiasis (Bilharzia)

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • Schistosomiasis (bilharzia) is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een worm: een schistosoom.
  • Deze wormen hebben een tamelijk ingewikkelde levensloop. De wormeitjes komen uit in zoet water, waar de larven binnendringen in zoetwaterslakken (de tussengastheer). In de slak komen de larven tot ontwikkeling, waarna ze in hun tweede stadium de gastheer verlaten en vrij zwemmend via het water binnendringen in hun tweede gastheer: de mens.
  • Mensen kunnen dus besmet raken door te door te baden, waden, zwemmen, drinken en wassen in met larven besmet water. De larven kunnen door de huid heen dringen en groeien daarna in ongeveer een maand uit tot volwassen wormen.
  • Afhankelijk van het type schistosoom, nestelt de worm zich in de bloedvaten rond de darm of de blaas. Bij de mens worden vijf typen gevonden, waarvan er één de blaaswand aantast en de vier anderen de darm, wat vaak gepaard gaat met bloedingen.
  • Er komen dan ook twee ziektebeelden voor: darm (intestinale) schistosomiasis veroorzaakt door Schistosoma mansoni, S. intercalatum, S. japonicum of S. mekongi en blaas-schistosomiasis door S. haematobium.
  • De klachten treden bij schistosomiasis meestal pas op wanneer de wormen zich in blaas of darm nestelen. In sommige gevallen kan (zwemmers)jeuk of huiduitslag optreden op de plek waar de larven het lichaam zijn binnengedrongen.
  • Een tot twee maanden na besmetting kunnen koorts, rillingen, hoest en spierpijn optreden. Tot de overige verschijnselen behoren:
    • gebrek aan eetlust
    • gewichtsverlies
    • een gevoel van slapte.
    • buik-, hoofd- en gewrichtspijn
    • diarree
    • misselijkheid
    • In een enkel geval wordt het centrale zenuwstelsel aangetast, waarbij zich toevallen voordoen of een bepaald deel van het ruggenmerg ontstoken raakt (myelitis transversa). Hierbij kunnen de benen verlamd raken. 
    • Bij patiënten met langer durende (chronische) schistosomiasis kunnen long-, lever-, darm- en blaasaandoeningen voorkomen. Zij hadden meestal geen klachten in de eerste fase van de infectie.

Oorzaken

  • In Nederland komen bij vogels schistosomen voor die (zwemmers)jeuk en huiduitslag kunnen veroorzaken. De ziekte schistosomiasis kan men in Nederland niet oplopen.
  • Schistosomiasis kan alleen worden opgelopen in de (sub)tropen door contact met besmet zoet water waarin zich geïnfecteerde slakken bevinden.
  • Risicobranches zijn (tropische) Land- en Tuinbouw, Veeteelt, Wetenschappelijk onderzoek, Ontwikkelingshulp, Humanitaire missies, (tropische) Visserij/Dierenhandel, Transportbedrijven, Reiswereld, Militairen, Vrijetijdsbesteding, Toeristenindustrie in risicogebieden / de (sub)tropen.
  • Risicoberoepen onder andere: boeren, jagers, wildparkbeheerders, ontwikkelingswerkers, militairen, werknemers uit de reiswereld en vakantiegangers in risicogebieden / de (sub)tropen.
  • In Nederland iedereen die beroepsmatig (huid) contact met natuurlijk water heeft, zoals biezensnijders, zoetwaterviskwekers en muskusrattenvangers

Diagnostiek

  • Microscopisch onderzoek voor de opsporing van eieren en bloedonderzoek naar specifieke antistoffen is mogelijk.

Vóórkomen

  • Er wordt geschat dat wereldwijd 200 miljoen mensen de ziekte hebben, waarvan circa 120 miljoen ook klachten hebben.
  • Tussen 2003 en 2007 zijn er 3 meldingen van Schistosomiasis als beroepsziekte binnengekomen bij het NCvB.

Preventie

  • In principe moet men in de (sub)tropen overal contact met risicovol zoetwater vermijden door organisatorische maatregelen en het dragen van beschermende (waterdichte) kleding en schoeisel.

Meer informatie