Spataderen

Ziektebeeld
Jeukende, vermoeide en loodzware benen. Dikke enkels en pijnlijke kuiten

Oorzaak
Bij het onstaan van spataderen zijn de volgende factoren van belang:

  • Aanleg
    Spataderen zijn vaak erfelijk. Door aangeboren zwakte van het steunweefsel van de aderen ontstaan spataderen sneller
  • Staand beroep
    In sommige beroepen (vooral staande beroepen, zoals kapsters, leerkrachten, winkel- en horecapersoneel, verpleegsters etc.) loopt men meer risico op het krijgen van spataderen. Oorzaak is het langdurig staan, onder invloed van de zwaartekracht zakt het bloed naar de onderbenen en onstaan juist daar als eerste spataderen
  • Zwangerschap
    Door zowel de veranderde hormonale invloeden als een bemoeilijkte terugstroom van het bloed uit de benen naar het hart (door druk van de groeiende baarmoeder op de bekkenvaten) ontstaan spataderen vaak tijdens de zwangerschap
  • Andere oorzaken
    Spataderen kunnen ook het gevolg zijn van een trombosebeen. Hierbij zijn een of meerdere aderen binnenin het been (het zgn. "diepe systeem") verstopt waardoor de aderen aan de buitenkant, de oppervlakkige aderen, overbelast raken. Na een aantal jaren kunnen dit spataderen worden. Ook ongevallen (fracturen) en operaties (gips) aan het been kunnen spataderen tot gevolg hebben

Diagnostiek
Een betrouwbaar onderzoek is nodig om vast te stellen of en zo ja hoe spataderen behandeld moeten en kunnen worden. Het lichamelijk onderzoek is niet voldoende. De diagnose kan niet altijd "op het oog" gesteld worden. Spataderen zijn niet altijd zichtbaar. Het is daarom nodig aanvullend technisch onderzoek te doen om tot de juiste diagnose te komen en dus tot de juiste therapie. Behandeling van spataderen is voor iedere patiënt maatwerk. De belangrijkste onderzoeken zijn:

Duplexonderzoek
Dit onderzoek wordt verricht met de zogenaamde duplexscanner. Er wordt gebruik gemaakt van geluidsgolven waarmee o.a. de stroomrichting van het bloed kan worden bepaald. Het is hiermee ook mogelijk lekke kleppen in de aderen op te sporen. Het onderzoek is pijnloos, wordt poliklinisch uitgevoerd en duurt ongeveer 10 minuten.

Digitale fotoplethysmografie
Met dit apparaat wordt de doorstroming van het bloed in de aderen van het been gemeten. Een speciale sensor wordt op de binnenzijde van de enkel geplakt waarna de voet een aantal keren op en neer wordt bewogen en vervolgens weer stil gehouden. In de tussentijd wordt door het apparaat de registratie verricht welke op een beeldscherm gevolgd kan worden. Dit onderzoek kan zo nodig worden herhaald met een stuwband om het been. Ook dit onderzoek is pijnloos, kan poliklinisch worden uitgevoerd en duurt slechts enkele minuten.

Preventie

  • Lichaamsbeweging, zoals wandelen, zwemmen en fietsen, is goed voor de bloedcirculatie. Lang staan en stilzitten, maar ook springen, kunnen beter vermeden worden. Leg het been, waar mogelijk, hoog ('s nachts het voeteneind wat hoger). Het is aan te bevelen een steunkous te dragen wanneer er een lange reis gemaakt gaat worden met vliegtuig, trein of bus
  • Ruil hoge hakken in voor platte schoenen en loop vaak op blote voeten
  • Zit zo min mogelijk met de benen over elkaar; dit beknelt de bloedsomloop
  • Vermijd lang staan. Ontkom je daar niet aan? Span dan je kuitspieren geregeld aan
  • Wees matig met zout en vlees, alcoholische dranken en voedingsmiddelen die van wit meel of witte suiker zijn gemaakt

Voorkomen

Kassamedewerker, winkelmedewerker, magazijnmedewerker, marktkoopman, schoonmaakpersoneel, leidinggevend personeel, etaleur, schoenmaker, fietsenmaker