Toxisch Organisch Stof Syndroom

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • Bij het Toxisch Organisch Stof Syndroom of toxische inhalatiekoorts is sprake van griepachtige verschijnselen die soms wel en soms niet gepaard gaan met klachten van de longen, al blijven die doorgaans beperkt.
  • De klachten en verschijnselen die voorkomen, zijn koorts, spierpijn, rillingen, hoofdpijn, keelpijn, droge hoest, druk op de borst.
  • De klachten treden op 4 tot 8 uur na het begin van meestal hoge blootstelling aan organisch stof dat zogenaamde endotoxinen en/of mycotoxinen bevat. De klachten houden 24 tot 48 uur aan.
  • De klachten vallen op de eerste werkdag van een werkweek het meest op. In de loop van de week en voortzetting van de blootstelling is sprake van gewenning. Na een vrij weekeind is die gewenning weer verdwenen.
  • De klachten worden niet veroorzaakt door een allergische reactie. De klachten kunnen zich bij iedere blootgestelde voordoen vanaf de eerste keer dat men wordt blootgesteld.
  • Ook na het herhaald doormaken van klachten zijn er geen tekenen van blijvende schade.
  • Chronische blootstelling aan organisch stof waarin zich endotoxinen of mycotoxinen bevinden, kan wel leiden tot chronische vernauwing van de luchtwegen.

Oorzaken

  • De oorzaak van toxische inhalatiekoorts is een hoge blootstelling (incidenteel of per ongeluk) aan stof van organische oorsprong dat grote hoeveelheden bacteriën en/of schimmels bevat.
  • De bacteriële (uit de bacteriën afkomstige) endotoxinen en uit de schimmels afkomstige mycotoxinen (waarschijnlijk het in water oplosbare 1-3-alfa-D-glucan) en mogelijk ook nog andere componenten veroorzaken de klachten.

Diagnostiek

  • De diagnose wordt gesteld op basis van het kenmerkende klachtenpatroon dat zich vooral op de eerste werkdag van de week voordoet.
  • Bij het luisteren naar de longen wordt geen piepen gehoor, alleen wat krakende geluiden (crepiterende rhonchi) in de luchtwegen.
  • Bij longfunctieafwijkingen worden geringe afwijkingen gevonden.
  • In het bloed is sprake van een stijging van het aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) na blootstelling. Deze verhoging is na enkele dagen weer verdwenen.
  • De bedrijfsarts kan de diagnose stellen door het verloop van de lichaamstemperatuur en het aantal witte bloedlichaampjes in het bloed te bepalen en door longfunctiemetingen tijdens blootstelling in de werksituatie.
  • Het is noodzakelijk de bron van de oorzakelijke blootstelling op te sporen als de klachten en verschijnselen herhaaldelijk optreden bij een of meer werknemers.

Vóórkomen

  • Er is weinig of niets bekend over het voorkomen van toxische inhalatiekoorts.
  • In principe kan het optreden in allerlei werksituaties en beroepen met een (hoge) blootstelling aan organisch stof:
    • In de agrarische sector met name bij varkens- en pluimveehouders

    • In de mengvoederindustrie, graanoverslag en meelindustrie
    • In de houtverwerking door blootstelling aan schimmels en endotoxinen
    • In de compostproductie- en verwerking, bij het verwerken van groente, fruit en tuinafval (GFT), bij het verwerken van (beschimmeld) hout (mulch)
    • In tuinbouw- en hoveniersbedrijven
    • In de papier- en karton(waren)industrie
    • In grasdrogerijen
  • Een vergelijkbaar ziektebeeld is de luchtbevochtigerskoorts in werksituaties en bij beroepen waarbij blootstelling mogelijk is via luchtbevochtigingssystemen of aan met bacteriën verontreinigde damp of mist bijvoorbeeld in de metaalbewerking.

Preventie

  • Blootstelling voorkomen, waar mogelijk door aanpak van de bron.
  • Stofbestrijding (bronaanpak, scheiden van mens en blootstelling, afzuiging, persoonlijke bescherming/ adembescherming: half- of volgelaatsmasker met passend filter of airstreamhelm).

Meer informatie