Tuberculose

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

  • TBC verloopt meestal zonder klachten en verschijnselen.
  • Bij een slechtere weerstand kan wel een duidelijk ziektebeeld ontstaan.
  • Verschijnselen zijn dan vermoeidheid, lusteloosheid, vermagering, iets verhoogde temperatuur en nachtzweten.
  • Bij longtuberculose: aanhoudende hoest, slijm opgeven, soms met bloed erbij.
  • De TBC-bacterie kan zich overal in het lichaam nestelen en daarbij allerlei klachten en verschijnselen geven, afhankelijk van het orgaan dat aangetast is.
  • Aangezien er effectieve geneesmiddelen beschikbaar zijn, is de prognose, zelfs in late stadia, tegenwoordig goed.
  • Wel is er het nieuw gevaar van zeer resistente bacteriën waartegen de gewone geneesmiddelen niet meer werkzaam zijn.

Oorzaken

  • Blootstelling aan slijmdeeltjes van iemand met een ‘open’ TBC (longtuberculose waarbij bacteriën in het slijm aanwezig zijn). De slijmdruppeltjes bevatten de TBC-bacterie (bij mensen meestal Mycobacterium tuberculosis). De druppeltjes kunnen ook na vertrek van de patiënt nog langere tijd in de lucht blijven zweven.
  • Er kunnen verschillende andere factoren een rol spelen, zoals de algemene weerstand en een specifieke persoonlijke gevoeligheid om de ziekte te krijgen.
  • Mensen met alleen een positieve Mantoux-test (zie onder), maar zonder open TBC zijn NIET besmettelijk.
  • Overdracht van de infectie van dier op mens is niet gebruikelijk, behalve door het drinken van met Mycobacterium bovis (TBC-bacterie bij runderen) in besmette melk. Sinds de invoering van de melkpasteurisatie en het tuberculosevrij maken van de veestapel, komt dit nog maar zeer zelden voor.

Diagnostiek

  • Aan de hand van het inspuiten van een kleine hoeveelheid dode bacteriebestanddelen in de huid en de reactie daarop van het lichaam (positieve Mantoux-test) kun je zien dat iemand OOIT in contact is geweest met de TBC-bacterie.
  • Als betrokkene bij eerder onderzoek een negatieve Mantoux-test had, weet je dat er in de tussentijd besmetting heeft plaats gehad.
  • Een röntgenfoto en eventueel een sputumkweek zijn dan de aangewezen middelen om een acute infectie vast te stellen.
  • Vanaf drie maanden na een infectie zijn de ontstekingsverschijnselen op een röntgenfoto van de longen te zien. Dit zal vooral kunnen gebeuren bij mensen met een verlaagde weerstand (bijvoorbeeld bij Aids-patiënten).

Vóórkomen

  • TBC komt weer in toenemende mate voor. Dit heeft onder andere te maken met het toegenomen reizigersverkeer, het grote aantal aids-patiënten over de gehele wereld en met optredende ongevoeligheid van de bacterie voor geneesmiddelen.
  • In Nederland ontstaan per jaar ongeveer 1400 nieuwe gevallen.
  • Mensen die vanwege TBC een risico kunnen vormen voor anderen zijn druggebruikers, daklozen, asielzoekers en soms aids-patiënten.
  • Als beroepsziekte komt TBC voor bij hulpverleners (gezondheidszorg, zorg aan drugsverslaafden, daklozen en asielzoekers en maatschappelijk werk), bij laboratoriumwerk met TBC-bacteriën en bij mensen die voor hun werk in het buitenland naar risicogebieden gaan (luchtvaartpersoneel,reizigers en hulpverleners).
  • Als beroepsziekte zou TBC van runderen kunnen voorkomen bij boeren, veeartsen en laboratoriumpersoneel. Zij kunnen in aanraking komen met besmet materiaal of werken met TBC-bacteriën. Het gaat dan bijna altijd om geïmporteerde dieren.
  • De resistente vorm van TBC is inmiddels ook in Nederland is aangetroffen en lijkt zich zeer snel over de wereld te verspreiden. De bacterie blijkt zeer resistent tegen de huidige geneesmiddelen en is vooral gevaarlijk voor mensen met Aids of HIV, omdat zij na een TBC-infectie bijna altijd ziek worden. Dat geldt voor gezonde mensen lang niet altijd.
  • Op dit moment zijn er wereldwijd negen miljoen personen die lijden aan tuberculose. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat ongeveer 2 procent hiervan (180.000) lijdt aan de zeer resistente vorm.

Preventie

  • Afstand houden (meer dan een meter) tot andere mensen.
  • Goed ventileren na bezoek patiënt met open TBC
  • In risicosituaties een TBC maskertje (zie WIP-informatie onder meer informatie) dragen en bij veel risicovolle contacten (bijvoorbeeld in de gezondheidszorg), regelmatig een Mantoux-test laten doen.
  • Vaccinatie tegen TBC (BCG) is mogelijk, maar werkt alleen tegen verdere verspreiding in het lichaam. Ook maakt het de diagnostiek met de Mantoux-test onbruikbaar. Er is tegenwoordig wel een nieuwe test die het onderscheid kan maken tussen antistoffen afkomstig van een echte infectie of die van de vaccinatie.

Meer informatie