Wratten (slagerswratten) 1

Bron: Arboportaal

Ziektebeeld

Gewone wratten zijn harde, eeltige plekken en tumortjes veroorzaakt door een virus uit de familie van de humane papilloma virussen (HPV’s). Ze komen zeer algemeen voor en zijn volledig goedaardig.

  • Er zijn twee typen van de gewone wrat:
    • verruca vulgaris: ronde, scherp begrensde, bloemkoolachtig uitgroeisels die meestal in groepjes voorkomen op handen, knieën, ellebogen en in het gezicht
    • verruca filiformis (steelwratje): vingervormige uitstulping op een steeltje. Steelwratjes komen vooral voor op lippen, neus en oogleden en soms in de oksels
  • Naast de gewone wratten zijn er een aantal andere wratten veroorzaakt door een HPV’s-virus:

    • Voetwratten (verruca plantaris) die weer onder te verdelen zijn in mozaïekwratten (oppervlakkig) en de doornwratten (in de diepte groeiend, pijnlijk).
    • Vlakke wratten (verruca plana) die glad zijn, vlak en slechts enkele millimeters groot. Het huidkleurige tot lichtbruine bobbeltje komt vooral voor op armen en benen en in het gezicht. Ook de vlakke wrat heeft komt meestal groepsgewijs voor.
    • Venuswratten (genitale wratten, venerische wratten, condyloma acuminatum) die worden overgebracht door seksueel contact. De kleine knobbeltjes lijken op een minibloemkooltje. Ze zitten op en rond de geslachtsdelen, soms ook inwendig. Mensen met genitale wratten (en hun partners) moeten ook op andere seksueel overdraagbare aandoeningen worden onderzocht.
  • Naast wratten door HPV’s zijn er nog twee andere typen wratten:
    • Waterwratten (mollusca contagiosa) die ook wel bolhoedwratje of luchtpukkel genoemd, is een wit tot doorschijnend, glad en vast bultje met een putje erin. In de wrat zit een witte, brijachtige substantie die eruit gedrukt kan worden. Waterwratjes worden veroorzaakt door een niet aan HPV’s verwant pokvirus en zijn zeer besmettelijk. Ze zijn niet goed te voorkómen. Vooral peuters en kleuters hebben er last van. De waterwratjes zitten op de romp, de armen en de benen en soms ook in het gezicht. Uiteindelijk verdwijnen ze vanzelf.
    • Ouderdomswratten (verruca seborroïca): goedaardige, spontane verdikkingen van de huid met een bruine tot zeer donkerbruine kleur en een harde, ruwe structuur. Ouderdomswratten komen meestal voor op de rug en borst.
  • Wratten kunnen overal op de huid en slijmvliezen voorkomen. De virusinfectie blijft beperkt tot de opperhuid en het virus verspreidt zich niet door het lichaam.
  • De meeste wratten (65%) verdwijnen vanzelf binnen twee jaar zonder littekenvorming. Wratten aan de handen, onder de nagels en op de voetzolen kunnen echter zeer hardnekkig zijn. Een enkele keer blijven ze jarenlang zitten. Het is niet bekend waarom ze bij de één sneller verdwijnen dan bij de ander.
  • Behandeling is nodig bij patiënten met grote, zich verspreidende wratten, bij wratten die klachten geven of wratten die langer dan twee jaar aanwezig zijn. De behandeling is soms moeilijk en wratten komen vaak terug.

Oorzaken

  • Met uitzondering van ouderdomswratten (goedaardige, spontane verdikkingen van de huid) zijn alle andere wratten het gevolg van besmetting met een virus, met name uit de familie van de HPV’s. De tijd tussen besmetting en ontstaan van een wrat is drie á zes maanden.
  • Het is niet bekend waarom de een wel wratten krijgt en de ander niet. Het wrattenvirus komt overal voor, maar voelt zich vooral thuis in een vochtige omgeving zoals een zwembad. Ook in gymzalen kan het virus zich via blote voeten gemakkelijk verspreiden.
  • Bij mensen met een atopische huidaandoening (constitutioneel eczeem, in de vroege jeugd dauwworm) komen vaker en meer wratten voor.
  • Wratten worden vooral overgebracht door direct huidcontact of indirect contact via besmette oppervlakten. De tijd die verloopt tussen een besmetting en het ontstaan van een wrat kan 3 tot 6 maanden of zelfs langer bedragen. Bij een opengekrabde huid (bijvoorbeeld bij eczeem) is de incubatietijd (veel) korter.
  • Beroepsmatig lopen slagers, slachters, vleesverwerkers, visfileerders en visverwerkers en anderen die contact hebben met rauw vlees of vis meer risico op wratten.
  • Het gaat hier in beide sectoren in alle gevallen om overdracht van mens op mens via het product of de gebruikte handschoenen of instrumenten. Het virus is dus niet afkomstig uit het vlees of de vis.
  • Een klein deel van de HPV’s-virussen wordt in verband gebracht met het ontstaan van huidkanker. Dit is het geval bij genitale wratten en patiënten met een gestoorde afweer.

Diagnostiek

  • De diagnose wratten wordt vooral gesteld op basis van het uiterlijk, de plaats en het beloop.
  • De afwijkingen zijn meestal zo kenmerkend, dat de arts de diagnose direct zonder verder onderzoek kan stellen. Zelden zal het nodig zijn om een klein stukje huid weg te nemen voor aanvullend onderzoek.
  • Zonodig kan de aard van het virus van de wrat door de dermatoloog bepaald worden.

Vóórkomen

  • Wratten komen op elke leeftijd voor. Ze zijn ongewoon bij kleine kinderen, nemen toe tijdens de schoolleeftijd met een piek tussen 12-16 jaar.
  • Wratten zijn de meest voorkomende infectieuze huidziekte bij slachters, productiemedewerkers in (pluimvee) slachterijen en de vleesverwerking en bij visfileerders en productiemedewerkers in de visverwerking.
  • Genitale wratten mogen meer verwacht worden in de seksindustrie.

Preventie

  • Preventieve maatregelen hebben alleen bij voetwratten enig nut. Het dragen van schoenen of slippers in gymzalen en zwembaden vermindert de kans op wratten.
  • Als men wratten heeft, kan men er het beste van afblijven en bij klachten de huisarts bezoeken. Dit geldt altijd bij genitale wratten.
  • Er zijn verschillende behandelingen mogelijk: met geneesmiddelen, vloeibare stikstof, wegbranden, uitlepelen of lasertherapie. Deze behandelingen richten zich op vernietiging van de wrat zodanig dat alle virusdeeltjes kapot worden gemaakt.
  • Werknemers in de vlees- en in de visverwerking met wratten moeten zich eerst laten behandelen voor zij weer aan de lijn mogen staan. Een andere mogelijkheid is hen aan het einde van de productielijn laten werken.
  • Het wrattenvirus bij werknemers in de vlees- en in de visverwerking is geen gevaar voor de consument.
  • Ter voorkoming van genitale wratten bieden condooms nog steeds de beste bescherming naast goede medische begeleiding van de medewerk(st)ers in de seksindustrie.

Meer informatie