De keerzijde van creativiteit

Van Vincent van Gogh is bekend dat zijn talent hand in hand ging met gekte. De vraag is of meer kunstenaars en artiesten het risico lopen een psychische stoornis te ontwikkelen.

Naar aanleiding van een vraag van een bedrijfsarts zocht het NCvB naar literatuur over dit onderwerp en vond een interessant literatuuroverzicht van Erica Green uit 2001. In het artikel wordt duidelijk dat er weinig tot geen grote epidemiologische studies zijn gedaan naar het vóórkomen van psychische aandoeningen bij kunstenaars en artiesten in vergelijking met de algemene beroepsbevolking. Wel zijn er aardige studies gedaan naar psychopathologie bij deze groep in vergelijking tot andere beroepsgroepen. Zo bleek dat bij een studie onder mensen die hulp zochten voor psychische problemen er verschillen te bestaan met andere patiënten. Kunstenaars en artiesten gaven in vergelijking zelf aan minder last te hebben van allerlei psychische symptomen terwijl zij meer symptomen bleken te hebben. Van een heel andere orde is de studie uitgevoerd door de New York Times naar prominente burgers in allerlei beroepen. Psychische aandoeningen bleken onder kunstenaars en artiesten vaker voor te komen dan onder individuen die op andere gebieden carrière hadden gemaakt.

Podiumangst
De specifieke problemen kunnen voor verschillende creatieve beroepen verschillen. Bij visuele kunstenaars (schilders, architecten) speelden vooral depressie, angst en alcoholgebruik. Bij de podiumkunsten kwamen angststoornissen, en dan met name podiumangst, veel voor. Bij de dansers was er daarbij een verhoogd risico op eetstoornissen, waarschijnlijk veroorzaakt door de nadruk op een perfect en slank lichaam. Bij schrijvers werd eenzaamheid en depressie het meest gezien, deze groep had binnen de groep van kunstenaars en artiesten ook het hoogste risico op suïcide.

Voorgestelde maatregelen waren mentor programma’s, groepstherapie (stress management) en zelfhulpgroepen voor de betrokken beroepen. In Nederland is er ook een en ander gaande rondom dit onderwerp. Psychosociale belasting wordt in de toekomst opgenomen in de arbocatalogus voor de podiumkunsten; zie www.arbopodium.nl. Een literatuurstudie naar de psychosociale belasting bij musici is ook van deze website te downloaden. 

Bronnen:
Erica Green. Cognitive occupational hazards and psychopathology of the artist. Occupational Medicine, vol 16, no. 4, 2001.
www.arbopodium.nl