Eén op de vijf artsen is burnout; en de andere vier?

‘If every fifth physician is affected by burnout, what about the other four?’ is de titel van een artikel naar aanleiding van een onderzoek naar strategieën van artsen om niet burnout te geraken.

Artsen zijn een populaire groep om onderzoek bij te doen naar het vóórkomen van (symptomen) van burnout. Een eenvoudige search in PubMed leverde recent al bijna 1.200 artikelen op. Artsen lijken ‘at risk’ voor een burnout met een kans van één op de vijf. Echter, niet iedere dokter krijgt een burnout. Zwack et al. hebben onderzoek gedaan naar strategieën van artsen om niet burnout te geraken. Daartoe hebben zij semigestructureerde interviews afgenomen bij 200 artsen met verschillende specialisaties, leeftijden en opleidingsfasen. Eerst hebben zij gekeken naar de facetten in het werk waaruit de artsen voldoening halen, vervolgens naar de acties die de artsen ondernemen om zich in hun professie bevredigend staande te houden en tot slot naar hun attitudes hiervoor.
Professionele voldoening wordt gehaald uit onderdelen van de arts-patiëntrelatie, uit het oplossen van ingewikkelde medische problematiek en uit medische successen. In de arts-patiënt relatie wordt het belangrijk gevonden om interesse te hebben voor de persoon achter de patiënt, de perceptie dat hun advies van waarde wordt gevonden en om deel uit te maken van vitale beslissingsmomenten (met name chirurgen).
Een aantal uit de vele genoemde strategieën om gezond in het professionele leven te blijven staan, zijn hieronder beschreven op volgorde van meest benoemd.
Het besteden van tijd aan hobby’s wordt erg belangrijk gevonden. Zo wordt sport gebruikt om stress af te reageren, en muziek en cultuur om de horizon te verbreden, de professionele problematiek in perspectief te zien en tevens om te ontsnappen aan de werkelijkheid.  De geïnterviewde artsen maken actief tijd vrij voor hun hobby’s. Om professionele onzekerheid te reduceren is het uitwisselen van ervaringen met collega’s een hulpmiddel. Het contact met gezin, familie en vrienden wordt waardevol geacht als change of focus, als klankbord en voor kritiek. Behalve lijfelijk aanwezig dient men ook bewust aanwezig te zijn: ‘Als ik thuis ben, ben ik niet ergens anders.’
De artsen bevelen hun collega’s aan om onzekerheden te erkennen en fouten niet toe te dekken. Zelf brengt men dit in de praktijk door middel van het plegen van overleg in kleine of grotere verbanden. Een andere aanbeveling is om van tijd tot tijd te reflecteren over het eigen professioneel doen en laten en of men nog steeds praktiseert wat men wil of dat men aan een verandering toe is zoals een ander specialisme, veranderen van werkuren en dergelijke. Het aangeven van de eigen grenzen zowel ten aanzien van patiënten als collega’s en superieuren is van belang. Men volgt bij- en nascholing om de eigen professionaliteit te waarborgen. Daarnaast geven vele geïnterviewden aan een voorkeur te hebben voor het actief plannen van vakantie en pauzes.  En met name psychiaters hebben baat bij spirituele activiteiten zoals meditatie of yoga.
Als waardevolle attitudes om zich staande te houden in de professie werden genoemd: acceptatie en realisme, zelfbewustzijn en reflectie, actief omgaan met de negatieve kanten van het werk/beroep, accepteren van persoonlijke grenzen, herkennen wanneer verandering nodig is, afstand kunnen nemen door het perspectief van een observant aan te nemen, het waarderen van goede dingen en interesse te hebben in de persoon achter de patiënt.

Zwack J. Schweitzer J. If every fifth physician is affected by burnout, what about the other four? Resilience strategies of experienced physicians. Academic medicine, Vol 88, no. 3/ March 2013: 382-389

Registratierichtlijn NCvB 002 Overspanning/burnout