Nieuw loket SIGNAAL voor melden nieuwe gezondheidsrisico’s

Een bedrijfsarts die stuit op een niet eerder gezien verband tussen werk en gezondheid, kan dit binnenkort voorleggen aan het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB). Uw signaal kan het eerste zijn.
 

Het NCvB wil met het nieuwe eenvoudig toegankelijke digitale loket meer inzicht krijgen in mogelijke nieuwe arbeids- en gezondheidsrisico’s. Oplettende bedrijfsartsen kunnen hun vermoeden van een nieuw verband tussen gezondheidsklachten, blootstelling en/of werksituatie op een gestructureerde manier melden. Het project SIGNAAL, Signalering Nieuwe Arbeidsgerelateerde Aandoeningen Loket, gaat binnenkort als pilot van start.

Beroepsziekten; valt daar nog iets nieuws over te zeggen? Misschien niet, want al sinds de tijd van Bernardino Ramazzini (1633–1714) wordt erkend dat mensen ziek kunnen worden door hun werk. Dit jaar was het thema van Workers’ Memorial Day (28 april) de preventie van beroepsziekten, waarbij de International Labour Organization (ILO) constateert dat er in bedrijven meestal veel meer aandacht is voor het voorkomen van ongevallen dan van ziekten door het werk. Terwijl er jaarlijks veel meer mensen overlijden door beroepsziekten dan door arbeidsongevallen. 

De verbetering van de arbeidsomstandigheden heeft in de meer ontwikkelde landen de klassieke beroepsziekten sterk teruggedrongen. In de Nationale Registratie van Beroepsziekten in Nederland zien we dat vooral de door en door bekende klachten van het bewegingsapparaat en psychische aandoeningen het leeuwendeel van de meldingen uitmaken, naast de oude bekende lawaaislechthorendheid. Weinig nieuws onder de zon zou je zeggen. Valt er nog iets nieuws te melden? Het NCvB denk van wel: omdat ons werk en onze werkomstandigheden blijven veranderen, zal er nu en dan sprake zijn van nieuwe gezondheidsrisico's door werk. 

Nieuwe aandoeningen
Nieuwe gezondheidsrisico’s door werk kunnen op verschillende manieren gedefinieerd worden. Het NCvB hanteert als uitgangspunt voor een nieuw gezondheidsrisico dat er sprake is van een driehoekscombinatie van gezondheidsklachten, blootstelling en werksituatie, waarin elk van de drie nieuw kan zijn. Omdat volledig nieuwe aandoeningen zeldzaam zijn, zal het vaker gaan om al bekende aandoeningen die gesignaleerd worden ten gevolge van een nieuwe/veranderde blootstelling (bijvoorbeeld nieuwe chemische of biologische factoren) of om al bekende blootstelling die optreedt in nieuwe werksituaties (bijvoorbeeld silicose door blootstelling aan kwarts bij het zandstralen van spijkerbroeken). 

Hoe eerder en beter een nieuw gezondheidsrisico door werk wordt opgepikt, hoe groter de kans om via preventieve maatregelen gezondheidsschade te voorkomen. Voorwaarde daarbij is wel dat dergelijke nieuwe gezondheidsrisico’s door werk voldoende worden onderbouwd. Voordat over een nieuw gezondheidsrisico door werk kan worden gesproken moet duidelijk zijn dat het gaat om het optreden van een welomschreven aandoening die door beroepsziekte-experts in verband gebracht wordt met een goed gedocumenteerde blootstelling en waarvan de relatie aannemelijk gemaakt kan worden. Dat klinkt eenvoudiger dan het is, omdat juist bij mogelijk nieuwe verbanden in de wetenschappelijke literatuur tot op dat moment weinig of niets is gepubliceerd dan wel (nog) geen doorslaggevend bewijs gevonden is. Bij een nieuw signaal zullen we dan ook vaak spreken van een hypothese over een verband tussen gezondheidsklachten en blootstelling die door nader onderzoek onderbouwd of verworpen zal worden. 

SIGNAAL
Het NCvB wil graag meer inzicht krijgen in mogelijke nieuwe arbeids- en gezondheidsrisico’s. De afgelopen jaren kregen we af en toe signalen vanuit individuele meldingen, uit helpdeskvragen, via werknemers die de Polikliniek Mens en Arbeid (PMA) bezoeken of uit literatuuronderzoek. Maar deze werden niet systematisch verzameld en bestudeerd. Wel duidelijk is dat we het vooral moeten hebben van de oplettende bedrijfsartsen en daarom wil het NCvB zorgen dat deze signalen zoveel mogelijk op één plek terecht komen door het openen van een eenvoudig toegankelijk digitaal loket. Via dit loket moeten (bedrijfs)artsen binnenkort hun vermoeden van een nieuw verband tussen gezondheidsklachten, blootstelling en/of werksituatie op een gestructureerde manier kunnen melden. In het komende jaar wordt de haalbaarheid van een dergelijk loket onderzocht. We hebben het pilotproject SIGNAAL genoemd. SIGNAAL staat voor Signalering Nieuwe Arbeidsgerelateerde Aandoeningen Loket. Het gaat in essentie om het toevoegen van een specifiek formulier voor het melden van mogelijk nieuwe verbanden tussen gezondheid en werk aan de website van het NCvB, met een uitgewerkte procedure voor beoordeling en terugkoppeling. 

Het doel van SIGNAAL is het oppikken van signalen over nieuwe relaties tussen werk en gezondheid, het zorgvuldig beoordelen ervan en waar noodzakelijk het informeren van de relevante belanghebbenden. Dat doen we door het bevorderen van de signalering van nieuwe, onbekende, zeldzame relaties tussen gezondheidsproblemen en blootstelling in het werk door (bedrijfs)artsen een laagdrempelig loket te bieden hun vermoeden van een dergelijke relatie te melden (verbeteren van de opsporing van signalen). Vervolgens zullen we de meldingen systematisch beoordelen aan de hand van de literatuur, eventueel aangevuld met werkplekbezoek/-onderzoek en overleg/uitwisseling met nationale en internationale (Modernet) experts. 

Lancering
Vanaf de lancering van het loket, zo mogelijk begin juli 2013, kunnen alle gevallen waarin een bedrijfsarts vermoedt dat er sprake is van een nieuwe combinatie van gezondheidsklachten, blootstelling en werksituatie worden gemeld. Het is niet nodig vooraf zeker te weten of het echt nieuw is. Via het online formulier wordt een basis-set van informatie gevraagd de gezondheidsklachten, het werk en de specifieke blootstelling en kunnen vragen over de melding worden gesteld. Wanneer een melding wordt gedaan, krijgt de melder altijd antwoord. Dat gebeurt nadat de melding is bekeken door de beheerder van SIGNAAL (mevr. A.F. Lenderink) en een of meer van de beroepsziektespecialisten van het NCvB. Zij bekijken de melding, beantwoorden uw vragen, nemen zo nodig contact op voor aanvullende informatie en overleg en komen uiteindelijk met een eindoordeel.

Meer informatie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met
Nederlands Centrum voor Beroepsziekten
Mevr. A.F. Lenderink
arts-onderzoeker