Preventief zorgen voor zorgpersoneel

Door meer aandacht te besteden aan gezondheidsrisico’s tijdens de opleiding en door verpleegkundigen en paramedici te laten deelnemen aan Preventief Medisch Onderzoek, kan de preventieve gezondheidszorg voor zorgpersoneel worden verbeterd.

Tot deze conclusie kwam dr. Sarah Ketelaar in haar promotieonderzoek ‘Caring for healthcare professionals: improving prevention in occupational healthcare’  dat zij op 5 november bij de UvA/AMC verdedigde.

Hoe kan preventieve gezondheidszorg voor zorgpersoneel verbeterd worden, zodat zij gezond blijven en optimaal blijven functioneren in hun werk?

Dr. Sarah Ketelaar promoveerde 5 november 2014 bij de UvA/AMC (Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid) op haar proefschrift ‘Caring for healthcare professionals: improving prevention in occupational healthcare.’
Promotores: Prof. dr. Judith K. Sluiter, Prof. dr. Monique H.W. Frings-Dresen
Co-promotor: Dr. Karen Nieuwenhuijsen

Werknemers in de zorg hebben te maken met hoge eisen, op zowel fysiek als psychisch vlak. Gezondheidsproblemen komen dan ook veel voor in deze sector. Dit kan leiden tot verminderd werk-functioneren, met mogelijke nadelige consequenties voor de patiëntveiligheid en de eigen veiligheid.
Gezondheidsproblemen door het werk komen al vroeg in een verpleegkundige carrière voor, blijkt uit eerder onderzoek. Ketelaar onderzocht daarom met individuele interviews met beginnende verpleegkundigen (student of pas afgestudeerd) wat hun wensen en behoeften ten aanzien van ondersteuning zijn om niet ziek te worden door hun werk, maar ook om optimaal te blijven functioneren ondanks mogelijke gezondheidsproblemen. Uit deze studie blijkt dat beginnende verpleegkundigen behoefte hebben aan meer kennis over hoe de invloed van het werk op de gezondheid zoveel mogelijk kan worden voorkomen, en aan zowel psychosociale als fysieke ondersteuning. Tijdens de verpleegkundeopleiding dient daarom meer aandacht te worden besteed aan de gezondheidsrisico’s die het werk met zich meebrengt. Daarnaast dienen nieuwe werknemers in de zorg beter te worden geïntroduceerd in wat zij van bedrijfsgezondheidszorg in het algemeen, en van hun arbodienst/bedrijfsarts in het bijzonder mogen/kunnen verwachten.

In het tweede onderdeel van haar proefschrift heeft Ketelaar een module geëvalueerd voor Preventief Medisch Onderzoek (PMO) gericht op de psychische gezondheid en het werk-functioneren van verpleegkundigen en paramedici. Met behulp van een PMO kunnen werkgerelateerde gezondheidsproblemen en verminderd werk-functioneren tijdig worden gesignaleerd en kan begeleiding worden aangeboden. Twee strategieën voor een psychische module PMO zijn onderzocht: een innovatieve zelfhulp internetstrategie voor PMO en de voorgeschreven strategie die wordt uitgevoerd door een bedrijfsarts. In de zelfhulp internetstrategie die geheel online plaatsvindt, wordt na screening online gebruik gemaakt van zelfhulp internetcursussen om de psychische gezondheid te verbeteren. Deze zelfhulp internetcursussen bieden werknemers veel vrijheid en kunnen anoniem worden gevolgd.
De deelnemende verpleegkundigen en paramedici blijken het PMO goed te waarderen. Daarnaast blijkt het mogelijk om het PMO te integreren in de activiteiten van de arbodienst en is het PMO ook door de deelnemende bedrijfsartsen als zinvol ervaren. Ruim 30% van alle uitgenodigde verpleegkundigen en paramedici nam deel aan het PMO, waarvan ongeveer 80% signalen rapporteerden (positief screende) voor verminderd werk-functioneren en/of psychische klachten. Volledige deelname aan het online PMO door positief gescreende deelnemers was heel laag (6%), terwijl deelname aan het gehele bedrijfsarts-PMO inclusief een preventief consult met de bedrijfsarts rond 40% van positief gescreende deelnemers was.

Het online PMO blijkt niet (kosten)effectief in het verbeteren van werk-functioneren en/of psychische gezondheid vergeleken met een controlegroep. Het PMO uitgevoerd door de bedrijfsarts verbetert het werk-functioneren in een aanzienlijk percentage van de deelnemende verpleegkundigen en is wel kosteneffectief. Het bewerkstelligen dat één deelnemer door middel van het bedrijfsarts-PMO na zes maanden beter gaat functioneren kost ruim vijfduizend euro minder ten opzichte van het niet aanbieden van preventief medisch onderzoek.

//