Kan leukemie ontstaan door werk met toxische stoffen?

Een 57-jarige mevrouw B. is komen te overlijden als gevolg van een acute leukemie. Omdat ze door haar werk als productiemedewerker (1995-2001) met diverse lijmstoffen (acrylaten), alcohol en andere oplosmiddelen in contact is gekomen, vraagt de familie zich af of hier een verband mee bestaat.

Er is veel onderzoek gedaan naar de oorzaken van leukemie. In een klein gedeelte van de gevallen kan een omgevingsfactor, een erfelijk verhoogde gevoeligheid of het werk als oorzaak worden aangewezen. Meestal wordt echter geen oorzaak gevonden. Mogelijk speelt een nog niet geïdentificeerd virus of een andere biologische factor een rol in de ontstaanswijze.

Er zijn verschillende risicofactoren geïdentificeerd zoals tabaksrook, infecties (virussen), blootstelling aan cytostatica en ioniserende straling. Uit vervolgonderzoek van de bevolking van Hiroshima en Nagasaki is een duidelijk verband tussen ioniserende straling en acute leukemieen chronisch myeloide leukemie komen vast te staan. Ook bij de eerste generatie radiologen en bij uraniummijnwerkers is een verhoogd risico op leukemie gevonden.

Wat betreft de toxische stoffen op het werk als oorzaak van leukemie is benzeen bewezen carcinogeen. Bij hoge blootstelling aan benzeen, zoals vroeger onder andere voorkwam in de schoen- en rubberindustrie is een duidelijke verhoogd voorkomen van vooral acute myeloideleukemie beschreven. Ook bij blootstelling aan andere toxische stoffen op de werkplek is een verhoogd risico op leukemie beschreven: ethyleenoxyde, dieseluitlaatgassen. Van andere oplosmiddelen dan benzeen is een verband niet aannemelijk. Bepaalde beroepen hebben een hoger risico: kappers, dry-cleaners (stomerijen), boeren en mijnwerkers.

Bij benzeenwerkers en werkers met ioniserende straling kan leukemie als beroepskanker worden beschouwd. In andere gevallen is de waarschijnlijkheid van een causaal verband minder duidelijk. Bij mevrouw B is een verband met het werk dan ook niet aannemelijk. Hier lijkt een erfelijkefactor waarschijnlijker. omdat ook twee van haar broers aan leukemie zouden zijn overleden. Het valt te overwegen via een kankerinstituut onderzoek te doen naar erfelijkheidsfactoren.

Literatuur:

Petridou E, Trichopoulos D. Leukemia's in Adami HO et al, eds Textbook of cancer epidemiology. Oxford University Press 2002

International Agency for Research on Cancer. Monograph Benzene, supplement 1987; update 1998. Lyon http://monographs.iarc.fr/