Is dit een erkende beroepsziekte?

Antwoord:

Het hangt af van de wijze waarop naar de beroepsziekte wordt gekeken: vanuit preventief of vanuit verzekeringstechnisch, juridisch perspectief. Vanuit preventief oogpunt is wetenschappelijke en maatschappelijke erkenning, vanuit verzekeringstechnisch, juridisch oogpunt is wettelijke erkenning belangrijk.

In het buitenland, bijvoorbeeld Duitsland, is deze vraag goed te beantwoorden: als er een 'Berufskrankheitverordnung' door de overheid is vastgesteld, kan een ziekte als beroepsziekte worden beschouwd. In zo'n  Verordnung staan duidelijk de criteria vermeld waaraan een ziekte moet voldoen. Indien niet, dan is er geen sprake van een beroepsziekte.

Voor ziektes die niet op de lijst staan maar waarvan wel een causale relatie met het werk kan worden vastgesteld is erkenning als 'Quasiberufskrankheit' mogelijk. Dit geldt bijvoorbeeld voor gevallen van beroepsastma tegen een nieuwe stof waar provocatietesten de causaliteit aantonen.

In het Duitse systeem is er dus een duidelijke lijst  van beroepsziekten met duidelijke criteria. Als er sprake is van een beroepsziekte geeft dit recht op extra financiële compensatie in geval van arbeidsongeschiktheid.

Tussen landen met zo‘n risque professionel systeem bestaan grote verschillen: RSI bijvoorbeeld  staat in Duitsland niet op de lijst, in Frankrijk wel sinds 1991 onder de naam “les troubles musculosceletair”, en vormt daar de grootste categorie beroepsziekten.

Een noodzakelijke basisvoorwaarde bij een risque professionel systeem is natuurlijk een goede gevalsbeoordeling volgens onomstreden criteria. Bij de beoordeling van iemand met een mogelijke beroepsziekte dienen systematisch een aantal aspecten in beeld te worden gebracht: medische diagnostiek, vaststelling van de blootstelling, de aannemelijkheid van een causaal verband, het afwegen van andere mogelijke verklaringen. Tenslotte dienen conclusies te worden getrokken en geadviseerd. Goede criteriadocumenten en protocollen voor de beoordeling van zo'n beroepsziekte, vaak in een multidisciplinaire setting, moeten daarvoor worden ontwikkeld.

In Nederland bestaat geen wettelijke erkenning van specifieke beroepsziekten, op een enkele uitzondering zoals mesothelioom na. Maar wetenschappelijke en maatschappelijke erkenning van beroepsziekten bestaat wel degelijk.

Hoe kom je daar achter? Wat de wetenschap betreft is In medische handboeken en tijdschriften  veel over mogelijke beroepsziekten te vinden. De registratierichtlijnen van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten geven voor alle ziektes voorkomend op de Europese lijst van Beroepsziekten een duidelijke omschrijving met meldingscriteria.

Met dergelijke richtlijnen is sprake van maatschappelijke erkenning van deze beroepsziekten. Voor RSI bijvoorbeeld bestaat een dergelijke richtlijn, gebaseerd op een internationaal consensusdocument. Bovendien is er nog een rapport van de Gezondheidsraad en een patiëntenvereniging met een web-site; als dat geen maatschappelijke erkenning is! 

Voor signalering en preventieve acties zijn de richtlijnen van groot belang. Herkenning en signalering van beroepsziekten zal bijdragen aan oplossingen. Herkenning lijkt in Nederland vooralsnog belangrijker dan wettelijke erkenning van beroepsziekten.