Het nieuwe Nederlandse ‘erkenningssysteem’ voor stoffengerelateerde beroepsziekten biedt een pragmatische aanpak voor het erkennen van beroepsziekten door schadelijke stoffen. Door het toepassen van het voorshands aannemelijk-principe kunnen werkenden sneller en eenvoudiger een eenmalige financiële tegemoetkoming ontvangen vanuit de TSB-regeling, zonder de langdurige juridische trajecten. Deze regeling verlaagt de drempel voor erkenning aanzienlijk en kan mogelijk als voorbeeld dienen voor andere landen die met vergelijkbare problemen te maken hebben. Tot deze conclusie komen NCvB- en Lexces-onderzoekers in een editorial waarin ze het voorshands aannemelijk-principe uitleggen.

In Nederland is een nieuwe regeling van toepassing voor een financiële tegemoetkoming van beroepsziekten veroorzaakt door schadelijke stoffen op de werkplek. Vanaf januari 2023 kunnen volgens de Regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten (TSB) werkenden met ernstige beroepsziekten veroorzaakt door blootstelling aan bijvoorbeeld stof, mineralen of chemicaliën, een eenmalige financiële compensatie van €24.100 ontvangen. Deze regeling is opgezet om slachtoffers van dergelijke beroepsziekten sneller en transparanter te erkennen, zonder dat zij langdurige en complexe juridische procedures moeten doorlopen.

Een centraal element in deze regeling is het voorshands aannemelijk-principe. Dit principe houdt in dat, wanneer er onzekerheid bestaat over het causale verband tussen een werkgerelateerde blootstelling en een ziekte, deze onzekerheid in het voordeel van de werkende wordt geïnterpreteerd. NCvB-onderzoekers Pieter Coenen, Sanja Kezic en Henk van der Molen hebben onlangs samen met andere Lexces-onderzoekers in Occupational & Envionmental Medicine een editorial geschreven waarin ze het voorshands aannemelijk-principe uitleggen.

Toepassing van het voorshands aannemelijk-principe binnen de TSB-regeling
De TSB-regeling is gericht op een snelle en efficiënte beoordeling van het oorzakelijk verband tussen een ziekte en blootstelling op de werkplek. Dit gebeurt op basis van de diagnostiek, de blootstelling van de werkende, en wetenschappelijke kennis over de causale relatie tussen de blootstelling en de ziekte. In het systeem wordt het voorshands aannemelijk-principe gehanteerd, waarbij twijfelgevallen, zoals het ontbreken van gedetailleerde blootstellingsgegevens of onzekerheden over de veroorzakingswaarschijnlijkheid, in het voordeel van de werkende worden beslecht.

Vaststellen van individuele causaliteit
De toepassing van het voorshands aannemelijk-principe verschilt tussen verschillende type beroepsziekten. Bij mono-causale beroepsziekten, zoals mesothelioom door blootstelling aan asbest, is de causaliteit relatief eenvoudig vast te stellen. Een beperkte blootstellingsanalyse is hierbij vaak voldoende om een causaal verband aannemelijk te maken.

Voor multi-causale ziekten, zoals longkanker, ligt de situatie complexer. Deze ziekten kunnen door meerdere factoren worden veroorzaakt, waaronder roken en genetische aanleg. In deze gevallen worden modellen op basis van epidemiologische data gebruikt om het risico van de ziekte bij beroepsmatige blootstelling te kunnen schatten. Hoewel internationaal vaak een drempel van 50% waarschijnlijkheid van oorzakelijk verband wordt gehanteerd, kiest Nederland bij het vaststellen van een drempelwaarde binnen de TSB voor een coulantere benadering. Onzekerheden in de blootstelling-respons relatie worden in het voordeel van de werkenden geïnterpreteerd, zodat zij sneller in aanmerking komen voor erkenning.