Op 3 juli 2025 verdedigde Lana Kluit haar proefschrift Clinical Work-Integrating Care in specialized medical care. Het proefschrift beschrijft de behoefte van patiënten naar arbeidsgerichte medische zorg en de rol van de medisch specialist in het geven van deze zorg en werkt toe naar een programmaplan om medisch specialisten te ondersteunen bij het leveren van deze zorg.

Bij arbeidsgerichte medische zorg hebben zorgprofessionals uit het curatieve domein aandacht voor werkparticipatie van de patiënt. Dit kan variëren van het stellen van de vraag ‘Werkt u?’ tot het actief ondersteunen van werkparticipatie, wanneer de patiënt dit wenst. Door werkparticipatie aandacht te geven binnen het curatieve domein en passende acties te ondernemen, kan de werkparticipatie van patiënten met chronische ziektes worden bevorderd en kunnen beroepsziekten mogelijk eerder worden opgespoord.

Het proefschrift Clinical Work-Integrating Care in specialized medical care geschreven door Lana Kluit beschrijft de behoefte van patiënten naar arbeidsgerichte medische zorg en de rol van de medisch specialist in het geven van deze zorg. Bovendien werkt het toe naar een programmaplan om medisch specialisten te ondersteunen bij het leveren van deze zorg.

Om de behoeften van patiënten te onderzoeken zijn patiënten met diverse aandoeningen geïnterviewd. De belangrijkste boodschap die zij meegaven, is dat werkparticipatie voor hen belangrijk is, maar vaak gescheiden blijft van het patiënt-zijn. Patiënten hebben behoefte aan het opnemen van werk als integraal onderdeel van het behandeltraject, zodat tijdens de diagnostiek kan worden onderzocht of werk een oorzaak is van de ziekte en patiënten vroegtijdig informatie en/of ondersteuning kunnen krijgen over hoe zij met hun ziekte en werk kunnen omgaan.

Literatuuronderzoek binnen het proefschrift bevestigde de boodschap van patiënten: werkparticipatie wordt weinig besproken tussen patiënt en medisch specialist. Een vragenlijst onder medisch specialisten in Nederland liet net een iets ander beeld zien. De resultaten lieten zien dat medisch specialisten aangeven wel degelijk naar werk te vragen, maar er weinig over doorvragen. Hierbij wordt er weinig contact opgenomen met de bedrijfsarts.

In verdiepende interviews met medisch specialisten gaven zij hiervoor diverse redenen. Werkparticipatie zelf wordt ook door de medisch specialisten als belangrijk beschouwd voor de gezondheid van de patiënt. Echter ontbreekt het vaak aan tijd om door te vragen. Bovendien hoort het actief begeleiden van een patiënt op werk  thuis bij de bedrijfsarts. Hier wringt het in de praktijk, want medisch specialisten en bedrijfsarts weten elkaar vaak niet te vinden. Op vragen van de patiënt of de ziekte door het werk kan zijn veroorzaakt wordt lang niet altijd ingegaan, met de gedachte dat het kwaad in veel gevallen al is geschied. Een enkele geïnterviewde specialist wist de weg naar het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten te vinden bij werkgerelateerde vragen.

Medisch specialisten zien het wel als hun rol om naar werk te vragen en passende acties te ondernemen. Er zijn ook diverse aanknopingspunten binnen een diagnostisch of behandeltraject waarin werkparticipatie aan bod zou kunnen komen. Dit blijkt bijvoorbeeld ook uit de generieke module arbeidsparticipatie voor medisch specialistische richtlijnen die in 2024 is verschenen. Een richtlijn alleen biedt echter geen garantie voor verandering van de praktijk.

Simultaan aan de ontwikkeling van deze generieke richtlijn, is binnen het promotieonderzoek gewerkt aan een programmaplan om medisch specialisten te ondersteunen bij het leveren van arbeidsgerichte medische zorg. De aanbevelingen uit de richtlijn werden als aanknopingspunten gebruikt voor het opstellen van doelen voor het plan. Het plan richt zich op aandacht voor werk in de spreekkamer, het vergroten van kennis om arbeidsgerichte zorg te kunnen geven, en het beoogt veranderingen in het systeem zodat er meer ruimte voor het onderwerp is binnen het curatieve domein. Om deze doelen uit te werken zijn vele handen en tijd nodig om hieraan samen te werken. Daarom werd het plan geïntegreerd binnen het Zorg en Werk Netwerk. Het Zorg en Werk Netwerk nodigt alle professionals uit die zich bezighouden met arbeidsgerelateerde zorg in de breedste zin en is te vinden via zorgenwerknetwerk.arboportaal.nl.

Referenties

Kluit L, de Wind A, Oosting I, van Velzen JM, Beumer A, Sluman MA, van Bennekom CAM, & de Boer AGEM. Current practices, needs, and expectations of discussing work with a medical specialist from a patient’s perspective: a qualitative study. Disability and Rehabilitation. 2023;34(3):481-521

Kluit L, van Bennekom CAM, Beumer A, Sluman MA, de Boer AGEM, & de Wind A. Clinical Work-Integrating Care in Curent Practice: A Scoping Review. Journal of Occupational Rehabilitation. 2023;34(3):481-521

Kluit L, de Wind A, Beumer A, van Bennekom CAM, & de Boer AGEM.The extent to which medical specialists provide Clinical Work-Integrating Care (CWIC) and their perceived role-responsibility: A mixed-methods study. BMC Health Services Research. 2025;25(1):448

Kluit L, de Wind A, Proper KI, van Bennekom CAM, Beumer A, & de Boer AGEM. Designing a program plan to support medical specialists in providing Clinical Work-Integrating Care: An intervention mapping approach. Submitted.