Vrijdag 21 november vond de Heijermanslezing plaats. In het eerste deel werden de deelnemers geprikkeld kritisch te reflecteren over het omgaan met diagnose, preventie en arbeidsadvies bij auto-immuunziekten die mogelijk beroepsgerelateerd zijn. Het tweede deel stond van het programma stond in het teken van het bewegingsapparaat.

In het eerste gedeelte van deze Heijermanslezing kwam het onderwerp auto-immuunaandoeningen in relatie tot blootstellingen op het werk aan bod. Aan de hand van casuïstiek gaf Steven Ronsmans, bedrijfsarts bij de KU Leuven in België, een overzicht van een aantal auto-immuunziekten waarbij er een associatie is beschreven met een beroepsmatige blootstelling. Komen deze relaties misschien vaker voor dan dat we denken? En bij welke beroepen en blootstellingen moeten we alert zijn?
Hierna ging Monique Derikx, bedrijfsarts bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, verder in op auto-immuunziekten in de dagelijkse praktijk. Hoe kijken we naar causaliteit? En nemen we wel preventieve acties als causaliteit lastig te bepalen is?

Recent onderzoek en casuïstiek leveren steeds vaker aanwijzingen dat auto-immuunziekten een relatie kunnen hebben met blootstellingen op het werk. Dit vraagt om een hernieuwde blik op deze ziektebeelden. Tegelijkertijd is het uitdagend dat er op dit moment nog geen eenduidige richtlijnen of protocollen bestaan die bedrijfsartsen concreet houvast bieden bij het vaststellen van causaliteit en het bepalen van passende preventieve maatregelen bij auto-immuunaandoeningen. Hiervoor zal verdere kennisontwikkeling noodzakelijk zijn, maar het begint ook met het vergroten van het bewustzijn in de praktijk en het actief omgaan met deze associaties.

Kortom, deze lezing droeg bij aan het vergroten van het bewustzijn en de kennis bij bedrijfsartsen over dit complexe en relatief nieuwe terrein, en zette hopelijk aan tot kritische reflectie op hoe wij in de praktijk omgaan met diagnose, preventie en arbeidsadvies bij auto-immuunziekten die mogelijk beroepsgerelateerd zijn.

Bewegingsapparaat

Na de pauze stond het bewegingsapparaat centraal. Bedrijfsarts bij ArboUnie Rulanda van Kruysbergen besteedde tijdens haar lezing aandacht aan de mogelijke relatie tussen het carpaal tunnel syndroom en ‘de overgang’.  Met een literatuuronderzoek heeft zij uitgezocht of hormoonsuppletie van toegevoegde waarde is bij het hebben van deze klachten in de peri- en postmenopauze. Ook de mogelijke etiologische verklaring werd kort aangestipt. 

Bedrijfsarts bij Volandis Jack van der Gragt zette in op ‘Jong geleerd is oud gedaan’. Gezondheidsschade door fysiek zwaar werk bouwt zich langzaam op. Daarom is het belangrijk om vakmensen al op jonge leeftijd bewust te maken van de risico’s. Zo kan veel latere schade worden voorkómen. Een belangrijk onderdeel van preventie is passende risicocommunicatie: sluit de boodschap aan bij de kennis, belevingswereld en emoties van de doelgroep? Om die communicatie begrijpelijk, geloofwaardig en relevant te maken, is kennis van risicoperceptie essentieel.

Jack van der Gragt heeft samen met Noortje Polman en Tigran Zacharian — inmiddels beiden bedrijfsarts — onderzocht hoe startende vakmensen in de bouw en infra tegen gezondheidsrisico’s aankijken.  Hoe zien jongeren van 16 jaar hun eigen risico’s? Maken ze zich zorgen? Willen ze er meer over weten — en zo ja, op welke manier? Deze vragen stonden centraal in Jack’s  presentatie.

Bedrijfsarts bij De Nieuwe Arts Jan Ophuis vertelde over ‘Wie zorgt er voor de dokter?’ Werkgerelateerde musculoskeletale klachten blijken een groot en vaak onderschat probleem onder orthopedisch chirurgen. In recent onderzoek in Nederland geven zes op de tien chirurgen en AIOS aan hiermee te kampen, met name in rug, nek en polsen. In deze presentatie werden de resultaten gepresenteerd en bespraken we de betekenis hiervan voor preventie, duurzame inzetbaarheid en de rol van de bedrijfsarts.

Tot slot gaf bewegingsspecialist bij het NCvB Paul Kuijer een toelichting op de nieuwe beroepsziekteregistratierichtlijnen voor lage rugpijn en heupartrose en andere relevante ontwikkelingen over preventie van werkgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat.

De presentaties en bijbehorende powerpoints zijn hieronder te vinden: